Tuesday, 29 August 2017

JIFUNZE KILIMO CHA KUNDE


Mkulima Mama Angela Machibya akiwa shambani kwake Tanga , akivuna Choroko

UTANGULIZI
Kunde ni zao ambalo linaweza kulimwa kwa ajili
ya chakula na bishara ni zoa lenye kiasi
kukubwa cha protini na majani yake yanaweza
kutumika kama mboga za majani.Ni zao ambalo
linatoa mavuno ya Kiasi cha kilogram 500 hadi
1500 kwa ekari.

HALI YA HEWA IFAAYO
Ni zao linalostahimili ukame, Kunde hukubali
vizuri katika mwinuko wa mita 0 hadi 1500
kutoka usawa wa bahari.kunde huweza kulimwa
katika maeneo yapatayo mvua kidogo kiasi cha
milimita 500 hadi 1200 kwa mwaka.Hukuwa
vizuri katika joto la nyuzi 28 had 32 C

ARDHI IFAAYO KWA KILIMO CHA KUNDE

Huweza kulimwa katika udongo usiotuamisha
maji wa aina tofauti tofauti kuanzia kichanga
hadi mfinyazi.Zinaweza kupandwa katika
udongo usio na rutuba ya kutosha lakini hustawi
vizuri katika udongo wa tifutifu kichanga au
tifutifu mfinyanzi au  mchanganyiko wa mfinyazi
na kichanga wenye p.H kati ya 6 hadi 7, ni vizuri kupima udongo kwa ajili ya uhakika zaidi

MAANDALIZI YA SHAMBA LA KUPANDA KUNDE


Shamba la kunde liandaliwe mapema kabla
shughuli ya upandaji kuanza, Kama ni la kukata
miti mikubwa miti ikatwe mapema,Kama ni la
kufyeka nyasi na miti midogo shughuli hii
ifanyike mapema kabla hatua ya kulimwa kwa
shamba kwa kutumia trekta,Pawatilla,jembe la
ng'ombe au la mikono.shamba lisawazishwe na
kukusanywa mabaki ya mimea au visiki na
mawe madogomadogo kama yapo.

MBEGU BORA ZA KUNDE

Kuna aina mbalimbali za mbegu bora za kunde
ambazo zimegawanyika katika makundi
makubwa mawili.Kunde zinazosimama na kunde
zinazotambaa.

BAADHI YA MBEGU BORA NA SIFA ZAKE
1.TUMAINI
Hukomaa kwa muda wa siku 75 – 90. Aina hii ya
kunde husambaa ina maua yenye rangi za
zambarau na mbegu zake ni mviringo. Maeneo
yanayoshauriwa kupanda ni yenye mwinuko wa
mita 0 – 1500 toka usawa wa bahari. Inahitaji
udongo mwepesi wenye rutuba na usiotuamisha
maji. Kunde hizi hutoa mazao hadi tani 3
(kilogram 600 - 1500 kwa ekari)kwa hekta moja.
Huvumilia virusi vya mozaiki vinavyotokana na
wadudu mafuta wa kunde na bakteria. Aina hii
ya kunde ilizalishwa mwaka 1992 na Kituoa cha
Utafiti cha Ilonga kwa ushirikiano na Naliendele.

  2.FAHARI
Aina hii hukomaa kwa siku kati ya 75 – 90.
Mmea husambaa na maua yana rangi ya
zambarau. Mbegu zake ni za mviringo. Hustawi
maeneo yenye mwinuko wa mita 0 – 1500
kutoka usawa wa bahari. Hutoa hadi tani 3 kwa
hekta moja (kilogram 600 - 1500 kwa ekari ).
Huvumilia magonjwa ya CABMV na mabaka.
Fahari ilitolewa mwaka 1982 na Kituo cha Utafiti
Ilonga kwa kushirikiana na Naliendele

  3.VULI_1
Inakomaa kwa siku 55 – 65. Hukua ka kunyooka
na kusambaa kidogo. Mbegu zake ni nyekundu
na za mviringo. Inastawi vizuri maeneo yenye
mwinuko wa mita 0 – 1500 toka usawa wa
bahari. Ikipataiwa matunzo mazuri huto hadi tani
2 kwa hekta moja (Kilogram 450-800 kwa ekari).
Vuli – 1 inavumilia CABMV, BP na BB Vuli – 1
ilizalishwa mwaka 1987 kutoka kituo cha utafiti
Ilonga.

4.VULI_2
Inakomaa baada ya siku 65 – 70 baada ya
kupandwa inaota ikiwa imenyooka na kusambaa
kidogo. Mbegu zake zina weupe uliofifia na ni
mviringo. Aina hii husitawi vizuri maeneo yenye
mwinuko wa mita 0 – 1500 kutoka usawa wa
bahari. Katika matunzo mazuri aina hii huzalisha
hadi tani 3.5 kwa hekta moja(Kilogram 800
-1200 kwa ekari) . Vuli – 2 huvumilia CABMV, BP
na BB Vuli – 2 ilizalishwa mwaka 1987 kutoka
kituo cha utafiti Ilonga.


KUPANDA KUNDE

Kunde hupandwa mwishoni mwa msimu wa
mvua ili kuziepusha kukauka wakati mvua
inaendelea kunyesha.na pia unweza kupanda
wakati zao jingine linakaribia kuvunwa au katika
shamba lilivunwampunga na lina unyevu wa
kutosha.Muda mzuri wa kupanda kunde ni
akuanzia mwezi Februari mwishoni hadi Machi
na Aprili kwa maeneo ambayo mvua huchelewa
kuisha.
  KUMBUKA; Mbegu zinazotambaa za
kunde zipandwe miezi miwili kabla ya mvua
kuisha kwani hizi huchukua siku nyingi kukomaa
na Mbegu zinazosimama zipandwe mwezi
mmoja kabla ya mvua kuisha.
Kunde huitaji kiasi cha kilogram 4-12 za mbegu
kwa ekari.kiasi cha mbegu kitategemea ukubwa
wa mbegu,(mbegu kubwa zitahitajika kilogram
nyingi) nafasi za upandaji,Ukipanda karibu
karibu na mbegu itahitajika nyingi,Ubora wa
mbegu katika uhotaji.Zisizoota vizuri huitaji
mbegu nyingi zaidi


NAFASI YA UPANDAJI

Unaweza kutumia nafasi zifuatazo kwa kupanda
kunde zako
KUNDE ZINASOSIMAMA-Tumia sentimeta 45
hadi 50 mstari hadi msatari na sentimeta 15 hadi
20 shina hadi shina katika mstari / Sm
 ( 50 X20 )

KUNDE ZINAZOSAMBAA-
Tumia nafasi ya Sentimeta 70 hadi 75 mstari hadi mstari Kwa sentimeta 25 hadi 30 shina hadi shina katika mstari / Sm ( 75 X 30 )
Panda kwa kufikia kiasi cha sentimeta 2.5 hadi 5
ardhini na tumia mbegu tatu kwa kila shimo na
baadaye punguza uache 2 kwa kila shimo kama
unauhakika wa mbegu zako unaweza kupanda
moja kwa moja mbili mbili kwa shimo

PALIZI NA KUPUNGUZA MIMEA      KATIKAMISTARI

Palilia na Punguza mimea mapema katika
shamba lako la kunde.ili ikuwe ikiwa na afya
bora.

MBOLEA YA SAMADI NA MBOLEA ZA VIWANDANI

Kama shamba lako halina rutuba ya kutosha
unaweza kuongeza samadi kiasi cha tani tano
kwa ekari moja na uhakikishe mbolea hii
imemwagiwa au imenyeshewa na mvua ya
kutosha kuiozesha kabla ya kupanda kunde
zako na pia unaweza kupanda kwa kutumia
mbolea ya TSP kiasi cha Kg 50 kwa ekari na
baadaye kukuzia mbolea ya SA kiasi cha Kg 50
kwa ekari.

WADUDU NA MAGONJWA KUNDE
KUDHIBITI WADUDU WAHARIBIFU WA KUNDE

Wadudu waharibifu wa zao la Kunde wako katika
makundi mawili:-
     1. Kundi la kwanza ni la wadudu
wanaoshambulia mimea ikiwa shambani.
 Inamaana mmea hushambuliwa baada ya kuona
hali inapokomaa na kutoa mbegu. Kundi la
wadudu hawa lina tabia ya kufyonza (Sap =
supu) ya mmea kwenye majani, matawi,
mashina, maua hata mbegu hasa zikiwa changa
kama vitunda. Njia hii ndiyo pekee kwa wadudu
wa kundi hili kujipatia mlo ili waishi na
kuzaliana. Katika kundi la pili kuna wadudu
wenye tabia ya kukata mashina na kuangusha
mimea michanga na wengine hutafuna majani
na maua. Zaidi ya uharibifu katika kula mimea,
wadudu wengi ni hifadhi ya viini vya magonjwa
ya virusi.

 2.Kundi la pili ni la wadudu waharibifu baada
ya mavuno kuwekwa ghalani.
 Athari ya wadudu hawa inapelekea wakulima kupoteza chakula
ghalani pia kupunguza chakula ghalani pia
kupunguza ubora wa mazao yanapopelekwa
sokoni mfano Mahindi yanapofunguliwa soko
lake ni duni. Jamii za wadudu na athari zao
zinaelezwa katika aya zifuatazo:-

1. KUNDE:
(ii) Foliage beetle (Ootherca mutabilis)
Wadudu hawa hushambulia mimea ya kunde
baada ya mbegu kuota (Seedling stage). Wakiwa
kwenye hatua ya mdudu kamili (adult stage)
hushambulia majani kwa kula sehemu kati ya
vihimili vya majani (area between leaf veins).
Mashambulizi ya wadudu wengi husababisha
mmea kupoteza majani yote na hatimaye mmea
kufa.
Kuzuia jamii ya wadudu hawa:
Dawa za chemikali aina ya endosulfan, Karate
n.k. huagamiza mashambulizi kwa mpulizo
mmoja.
(i) Aphids (Aphis gaccivora)
Hawa ni kati ya wadudu wenye kusababisha
hasara kubwa katika zao la kunde.
Wanapendelea kula mvunga wa majani (under
leaf), sehemu za vishina na hata vitumba (pools)
vya mbegu. Athari za mashambulizi: Mmea
hudumaa, majani husinyaa na kukunjamana pia
hupukutika kabla hayajazeeka hatimaye mmea
hufa.
Kuzuia Aphids: Dawa za kemikali aina ya
phosphomiolon na dimethoate kwa cc 40 katika
lita 10 za maji.
(ii) Flower thrips (Megalurothrips sjostedti)
Hatua ya mdudu kamili hushambulia maua.
Mimea ikishambuliwa sana haizai matunda
kwasababu maua yameharibika. Mashambulizi
yakiwa makubwa zao lote huangamia.
Kuzuia: Kwa kutumia chemikali aina ya
Cypermethrin – kiwango cha cc 40 katika lita 10
za maji.
(iii) Podborers (Maruca testulalis)
Wadudu hawa hula mvungu wa majani, ganda la
shina na vitumba vya mbegu katika hatua ya
kukomaa. Athari: Mmea hudumaa, umbo la
majani huharibika (olistorted leaves) na
hupukutika kabla ya kuzeeka. Mimea mingi hasa
michanga hufa.
Uzuiaji: Kwa kutumia chemikali aina ya
phosphomidon na dimethoate kwa kiwango cha
cc 40 katika lita 10 za maji.
(iv) Podsucking bugs (Anoplemenia,dentires,
Acanthomia SPP)
Wadudu hawa hushambulia mikunde katika
hatua ya kuweka vitumba (pods). Hasara,
inayosababishwa, na wadudu hawa hufikia 90%.
Madhara makubwa huletwa na hatua ya wadudu
kamili (adult stage/ kwa kufyonza “Sap = Supu”
ya vitumba teketeke ambavyo husinyaa na
kukauka bila kukomaa wala kuwa na mbegu.
Kuzuia: Kwa kutumia chemikali za Endosulfan au
dimethoate kwa kiwango cha cc 40 katika lita 10
za maji.
(v) Cowpea storage weevils (Callosobrunchus
macuhates callosobrun ams chinensis).
www.kilimofaida.blogspot.com
Mashambulizi ya wadudu hawa wawili huanzia
shambani wakati kunde zimekaribia kukomaa.
Wadudu hutaga mayai kwenye vitumba
vilivyokomaa. Mayai yakiangauliwa, funza
hupenya kupitia kwenye matobo
yanayosababishwa na wadudu wengine. Funza
wakianguliwa hushambulia mbegu na uharibifu
hufikia 70% ya mbegu safi.
Kuzuia: Tumia chemikali aina ya Acteric Super
Dust 100 mg za unga wa dawa katika 10 Kg za
mbegu safi (Seed grain)


NAMNA YA KUZUIA MAGONJWA YA ZAO LA
KUNDE:

Magonjwa hatari yanasababishwa na vimelea
vya virusi na vya bacteria aina tabia na uzuiaji
wa magonjwa haya ni kama ifuatavyo:-

(i) Cowper aphid-born mosaic virus
Ugonjwa huu husababishwa na virusi na
hupelekea mkulima kupata hasara ya 13 – 87%
ya zao.
Dalili za ugonjwa huu ni michirizi ya
rangi ya kijani iliyochanganyika na njano au ya
ugoro (mosaic & mottling) kwenye majani.
Kuzuia: Kwa kutumia aina za kunde zenye
kustamili ugonjwa huu kama Tumaini, Fahari na
Vuli.

(ii) Bacterial blight (Xanthomonus vignicola)
Ugonjwa huu hushambulia sana miche na kiasi
cha 60% ya miche yote hufa.
Dalili: Majani,vitumba au mashina ya mimea
iliyoathirika huwa na vidonda vyenye rangi kati
ya njano ya chungwa. Katika mashambulizi
makubwa vidonda vidogo huungana (merge –
coleasce) na eneo kubwa la majani huharibika.
Ugonjwa hushamiri katika kipindi cha mvua
nyingi (Kifuku) na umwagiliaji kwa juu (Overhead
irrigation).
Kuzuia: Tumia mbegu zinazovumilia ugonjwa
kama Tumaini, Fahari na Vuli.

(iii) Bacterial blight (Xanthomonas Spp)
Ugonjwa hushambulia aina ya kunde pori na
zinazolimwa.
Dalili: Vidonda vidogo huonekana uvunguni mwa
majani. Katika mimea dhaifu (more susceptible)
vidonda huungana na kuwa na umbo la duara
lenye ukubwa wa: kipenyo cha 1-3 cm.
Mwanzoni vidonda huonekana kufutuka
mvunguni mwa jani kadiri vinapokomaa huwa
na rangi ya kahawia upande wa juu na majani.
Baada ya muda vidonda hukauka na hubakisha
migonyeo sehemu zilizoathirika. Majani mengi
yaliyathirika hubadilika kuwa njano na baadaye
huanguka / hupukutika.
Ueneaji: Ugonjwa huenea kwa kasi wakati wa
kifuku (mvua nyingi) na umwagiliaji unapokuwa
wa juu. (overhead irrigation). Kimelea cha
bacteria huyu hudumu kwenye punje (mbegu).
Kwa hiyo mbegu za namna hii huota zikiwa na
viini vya ugonjwa.
Kuzuia: Kutumia mbegu zenye kustahimili
ugonjwa huu kama Tumaini, Fahari na Vuli

(iv)Powdery Mildew (Ukungu)
Dalili-Majani yanakuwa na vidoti vya njano
ambavyo vinabadilika kuwa vya kahawia au
kijivu haraka na ambapo kunakuwa na unga
unga katika majani.
Kinga na tiba-Panda mbegu zinazostahimili
ukungu,Pulizia dawa za ukungu (Fungicide).
anza kupuliza wiki tatu baada ya mimea kuota
na kuendelea kulingana na hali halisi ya
ugonjwa.

UVUNAJI

Vuna kunde zako baada ya kukomaa na kuanza
kukauka kwa kung'oa mashina au kuchuma kwa
mikono.Kisha zisambaze kunde zako au
mashina yako juani ili zikauke zaidi na uweze
kuziondoa kwa urahisi kutoka katika maganda
yake.
Unaweza kuondoa maganda yake kwa
mkono au kuupigapiga taratibu au kwa
kutwanga katika kinu taratibu bila kuzipasua
Kwa maelezo zaidi wasiliana nasi kwa simu namba 

Walter Emmanuel 
0718 405318
Na
Octavian Lasway 
Irrigation and water Engineer
+255763347985/673000103

Thursday, 24 August 2017


MATUMIZI BORA YA ARDHI NA MAJI 

KATIKA KILIMO CHA UMWAGILIAJI

Engineer Octavian J Lasway
Irrigation and water Resources Engineer
+255763347985/673000103

UTANGULIZI 

           Nchi ya Tanzania ni moja kati ya nchi 
yenye ongezeko kubwa la idadi ya watu. Kwa sasa
idadi ya watu inakaridiria kuwa ni milioni 45, na 
tafiti zinaonyesha ifikapo mwaka 2100 idadi hiyo 
itakuwa mara tano ya ilivyo sasa. Katika hili sekta 
ya kilimo ndio miongoni mwa sekta ambazo zinapewa jukumu kubwa la kuhakikisha watu hawa wanapata chakula na mali ghafi  kwa ajili ya viwanda ili kuleta maendeleo na kuinua  uchumi wetu.  Kilimo huajiri takribani asilimia 67% ya watanzania na kukuza uchumi taifa letu kwa ujumla kwani bidhaa za kilimo zinachangia karibia asilimia 30% ya pato la Taifa la Tanzania.(soma zaidi hapa)
Katika Tanzania tumebarikiwa kuwa na eneo la hekta milioni 94.5 kati ya hizo hekta milioni 6.15 ni maeneo ya bahari na maziwa, pia hekta milioni 44 ndizo zinazofaa kwa kilimo na zina udongo mzuri wenye rutuba sawa na asilimia 46.6% ya ardhi yote ya Tanzania ndio rasilimali mama tuliyo nayo sisi watanzania ambapo asilimia 70% ya watu ni wakulima na wanategemea kilimo kama shughuli ya kujipatia kipato na chakula.

Matumizi bora ya ardhi pale ambapo tunaweza kuitumia ardhi yetu kwa ajili ya uzalishaji wa bidhaa za kilimo kwa kuzingatia mbinu za kitaalamu za kuongeza uzalishaji na utunzaji wa mazingira kwani ardhi ikitumika vzuri ni mtaji tosha kwa shughuli za kujipatia kipato , pia matumizi mazuri ya ardhi pasipo kudhuru mazingira husaidia katika kuendeleza uzalishaji kwa muda mrefu kwa kizazi cha sasa na kijacho


Kupima udongo ni muhimu sana kabla ya kuanza shughuli za kilimo kwa udongo ndio hubeba virutubisho ambavyo husaidia mimea katika ukuaji wake na pia udongo ndio unaoleza kwa kina ni zao gani linastawi vizuri katika eneo husika kwa hiyo ili kupata matokeo mazuri ni kufanya kilimo cha kitaalamu zaidi ili kuzalisha bidhaa zenye ubora na kwa wingi ili kuendana na ushindani ulipo kwenye soko la mazao ya kilimo

Maji ndio malighafi ya muhimu katika sekta ya kilimo kwani  katika Tanzania maji ya kilimo ni yale ya Mvua ambayo kwa sasa yamekuwa sio ya kutegemea sana, yapo maji ya mito na maziwa ambayo yanatumika na watu wengi na uwepo wake kwa siku zijazo upo hatarini kwani mito mingi imekauka na mito mikubwa imegeuka kuwa mito ya misimu, chemichemi nyingi zimekauka na nyingine zimepunguza utoaji wa maji kwa asilimia kubwa sana na hii inatokana na mabadiliko ya tabia ya nchi pamoja na shughuli za binadamu ambazo huchangia kwa kiasi kikubwa uharibifu wa vyanzo vya maji na mazingira hasa kilimo holela na ujenzi wa makazi. Kutokana na kupungua kwa maji ya mito na maziwa kimbilio kubwa limekuwa ni maji ya ardhini(underground water). Sasa katika hili la kugeukia maji ya ardhini inabidi kanuni bora na taratibu zifuatwe katika uchimbaji wa visima ili rasilimali hii isije kuadhiriwa kama ilivyotokea kwa upande wa mito na chemichemi. Kuna mifumo mbalimbali ya umwagiliaji, lakini umwagiliaji kwa njia ya matone ndio njia bora zaidi ya umwagiliaji kwani hutumia maji kidogo na ina ufanisi mzuri katika kuhakikisha mimea inapata maji stahiki

UMWAGILIAJI WA MATONE
Ni mfumo wa kisasa kwa umwagiliaji wa mimea na hasa mazao mbalimbali kama tikiti maji, nyanya, papai, vitunguu, karoti, n.k . Katika mfumo huu maji hupelekwa polepole kwa mabomba au mipira yenye matundu madogo moja kwa moja hadi kwenye mmea karibu na mizizi yake. Mfumo huu unaaminika kupunguza sana matumizi ya maji na pia shida nyingine mbalimbali kama zitakavyoainishwa hapa.

HISTORIA YA UMWAGILIAJI WA MATONE
Vyanzo vya mfumo huu vinajulikana kutoka china ya kale ambako wakulima walizika sufuria za kauri katika ardhi karibu na miti na kuzijaza maji. Maji yalipita kwenye kuta za vyombo na kuingia kwenye udongo karibu na mizizi polepole. Wajerumani walitumia mabomba ya udongo wa ufinyanzi uliochomwa ndani ya ardhi kwa umwagiliaji kuanzia karne ya 19. Pia baada ya vita kuu ya piliya dunia mtu wa Australia alianza kutumia mabomba ya plastiki yenye matundu. Ilionekana ya kwamba mbinu hii ni rahisi ina hasara kama mpira ni mrefu, matundu karibu na chanzo cha maji hutoa maji zaidi kuliko matundu ya mbali. Pia kama shinikizo katika mpira ni juu kidogo maji hayatokei kwa umbo la matone bali kwa nguvu mno na kusababisha mmomonyoko wa udongo.
Nchini Tanzania watu walitumia makopo ya maji kwa kutoboa kwenye vifuniko na kugeuza juu chini kisha walichimbia ardhini karibu na shina la mti. Namna hii ilitumika zaidi kwenye kilimo cha miti ya matunda na maua zaidi.
Mfumo wa umwagiliaji kwa matone uliboreshwa nchini Israel na Simcha Bass aliyeongezea nozeli za kutonesha maji. Mpaka hivi sasa Israel ndiyo nchi inayoaminika kwa kutengeneza vifaa mbalimbali vya umwagiliaji kwa matone Pamoja na nchi nyingine kama India, Marekani, Uturuki, China n.k  .
Katika maeneo ya joto kubwa mfumo wote hupelekwa chini ya uso wa ardhi kupunguza tena upotevu kutokana na usimbishaji(Evaporation) wa maji hewani.(Sub surface Irrigation)



VITU VYA KUZINGATIA KABLA YA KUANZA UMWAGILIAJI WA MATONE

       1.  Ukubwa wa eneo. Kujua ukubwa wa eneo lako ni muhimu sana ili kujua kiasi cha vifaa vitakavyotosha kwenye hilo eneo lako.
       2. Aina ya udongo.
      Ni muhimu kujua udongo wako kama n kichanga, tifutifu au mfinyanzi hii itamsaidia mkulima na mtaalamu  kujua uwezo wa udongo kuhifadhi kupitisha na kusambaza maji. Kujua hivo kutasaidia katika kupanga kalenda ya umwagiliaji.
 II     3. Sura ya eneo lako ,  hii itasaidia kujua ni namna gani hasa kwenye mwelekeo ya mabomba na mipira ili maji yaweze kufika kila sehemu ya shamba kwa usawa. shamba linaweza kuwa tambarare, mteremko au mwinuko 
I         4. Chanzo cha maji cha uhakika kiwepo. Yanaweza kua maji ya kuvuta toka mtoni au kisimani, maji ya bomba au maji yaliyovunwa na kuhifadhiwa kipindi cha mvua

MFANO WA BWAWA LA KUVUNA MAJI YA MVUA KWA AJILI YA UMWAGILIAJIPia Maji yenye chumvi kiasi hufaa kwa umwagiliaji kwa kutumia drip irrigation kulikonjia nyingine za umwagiliaji.
          5. Aina ya zao. Kila zao lina nafasi yake katika upandaji na kila zao linahitaji maji kwa kiasi chake
DRIP IRRIGATION KWA AJILI YA PASSION FRUITS 
       Kwa hiyo gharama za mfumo huu hutegemea sana na mambo yaliyo elezwa hapo juu

FAIDA ZA UMWAGILIAJI WA MATONE
  a) Matumizi ya maji n kidogo sana ukilinganisha na mifumo mingine ya umwagiliaji. 
   b)Mbolea ya chumvi inaweza kuongezwa katika maji na kufikishwa karibu na miziz moja kwa moja hivyo matumizi yake hupungua kwa kiasi kikubwa.
   c)Maji hupelekwa moja kwa moja pale mimea unapoyahitaji na sio pale yasipohitajika.
   d) Magugu yanapungua kiasi kikubwa shambani isipokua sehemu iliyokaribu sana na mmea.
    e)Hatari ya magonjwa ya fungus inapungua kwa kiasi kikubwa kwasababu majani yanabaki makavu kwa nje.
MFANO WA SHAMBA LA NYANYA , DRIP IRRIGATION HUONGEZA UBORA WA MAZAO


    d)Mfumo unahitaji shinikizo kidogo tu na hii inapunguza gharama za nishati(diesel, umeme) kwa ajili ya pampu.
   f)Hata pampu ikitumika, pampu ni ndogo na rahisi kutumia.
   g) Mmomonyoko wa ardhi hupungua sana shambani kwasababu maji hutoka kwa matone.
    h)Hatari ya kuongezeka kwa chumvi ardhini inapungua sana(magadi).
    i)Mfumo wa matone huongeza mavuno kwa asilimia mia (100%) ukilinganisha na kilimo cha kutegemea mvua. Pia huongeza mavuno kwa 40%-50% ukilinganisha na mifumo mingine ya umwagiliaji.
KITUNGUU HUFANYA VIZURI SANA KWA DRIP IRRIGATION 



MAVUNO STAHIKI NA UBORA 


MATATIZO YA UMWAGILIAJI KWA MATONE
Zifuatazo ni hasara  zinazoweza kutokea wakati wa umwagiliaji kwa matone
Ø Gharama za mwanzo ni kubwa sana kuliko umwagiliaji wa kawaida hivyo kufanya wakulima wengi kushindwa kufanya umwagiliaji wa matone.
Ø Mipira na vipande vya plastiki vinaweza kuoza na kukatika kutokana na jua.
Ø Kichujio, mipira, mabomba na nozeli katika mfumo zinaweza kuziba kutokana na uchafu mdogomdogo kama haziangaliwi ipasavyo.
Ø Madawa mengi yanayopuliziwa kwenye majani huhitaji maji toka juu/njee yam mea kwa hiyo maji toka kwenye mizizi yanakua hayatoshi kipindi cha madawa.
Ø Mfumo mdogo unaweza kutengenezwa na kila mtu mwenye uwezo kiasi, lakini mifumo kwa shamba zima inahitaji ufundi unaoelewa tabia ya eneo, aina ya udongo, miteremko na miinuko na hali ya maji yanayopatikana.
Ø Mfumo unahitaji kuangaliwa mara kwa mara na mfanyakazi anayeuelewa. Mtu asiyejali anaweza kusababisha hasara kubwa kwa mfano kama bomba linavuja mfululizo matumizi ya maji huwa juu sana.
Ø Panya na wadudu wengine wanaweza kula na kuharibu mipira na mabomba ya plastiki wakitafuta maji.


NINI KIFANYIKE KUKUZA KILIMO KWA NJIA YA MATONE

Ø Kutokana na gharama za kuanza kua kubwa sana taasisi mbalimbali za fedha zisaidie kutoa mikopo kwa wakulima wadogo wadogo kwa kua ni uhakika wakilima kwa kufuata hiki kilimo wataweza kurudisha gharama zote ndani ya mda mfupi
Ø Kutokana na shida ya maji iliyopo wakulima wapewe elimu ya kuvuna maji kipindi cha mvua na kuyahifadhi ili waweze kuyatumia kipindi cha kiangazi kuendlea kulima. Kwa kua mfumo huu huhitaji maji kidogo sana hivyo maji yatakayovunwa yanaweza tosha kwa kilimo.
Ø Wakulima wajitahidi kutumia mfumo huu wa umwagiliaji kwa uangalifu na waweke akiba ya mapato ili waweze kununua vifaa vipya pale mfumo huu unapokua umeharibika na kuharibika kunaweza kua hata kuanzia miaka mpka mitano utunzaji ukiwa mzuri.(Nunua vifaa original)

Wakulima wajitahidi kusoma na kutafuta elimu
zaidi kuhusu teknolojia hasa kwenye kilimo ili 
waweze kuongeza uzalishaji. soma zaidi bofya hapa
Kwa ajili ununuzi wa vifaa, usanifu na ufungaji 
wa Drip Irrigation na aina nyingine za umwagiliaji
wasiliana nasi 

Eng Octavian Lasway 
+255763347985/673000103
info@greenagricultureskills.com 




Saturday, 15 July 2017

              TARIMO ONIONS PROJECT PLAN- CHEKERENI.


UTAMBULISHO.

Huu ni mpango mkakati au mpango kazi wa Mradi kwa mmiliki wa mradi Mr. Tarimo, mkazi wa Chekereni - Moshi. Kwa kadiri ya Namna tulivyopima udongo katika shamba lako

Monday, 12 June 2017

 


Wataalamu 
ABDUL MKONO (MWL ABUU)  
BSc AEA, SUA                      
 a2mkno@gmail.com 
 0767359818 /0652359818
Eng  OCTAVIAN J LASWAY
IRRIGATION AND WATER
0763347985/0673000103

Mara baada ya kujua kuhusiana na mbolea ya maji na mbolea nyinginezo pamoja  na aina za umwagiliaji na kilimo hiki cha kisasa kwa ujumla tunafaidika sana na nakala zako za kilimo sana. Kwa ujumla naitwa Saida Salumu kutoka Tanga Tanzania nahitaji kujua ni jinsi gani naweza kuepuka hasara inayosababishwa na jua kali au mvua kali katika kilimo changu.

MAJIBU;
KUKABILIANA NA JUA
Jua kali utakabiliana nalo kwa kujua aina ya udongo ulionao mfano kama udongo wako unahifadhi sana maji na jua kali lipo ila bado uhifadhi wa maji ni mkubwa hapa utapaswa kukabiliana na hali hii kwa kumwagilia mara moja kwa siku moja ili kuepukana na ugonjwa wa kata kiuno. Ila kama udongo unahifadhi maji na jua likawa kali kiasi ambacho saa sita mchana maji yashakauka na mmea unaanza kusinyaa au kuweka rangi ya njano kutokana na jua kali hapo inabidi ukabiliane na changamoto hii kwa kufanya yafuatayo:-
a.      Kuweka matandazo ya majani (Organic mulch)


b.      Kuweka matandazo ya plastiki (Plastic mulch) wasiliana na sisi tukupatie
c.       Au kuweka kichanja kama ni bustani ndogo ya mboga mboga
d.      Kufunga mfumo wa umwagiliaji kwa njia ya matone pamoja na njia ya matandazo pia. Hapa kama mkulima waweza kabiliana na jua na ukafanya kilimo chenye tija. Bila kufanya haya mmea wako utatoa mazao madogo, au kusinyaa au kubadilika rangi na kuwa wa njano na kudumaa pia. Kumbuka mmea kabla ya kubakia na maji yatayotumika na mmea kuna kiwango maalumu cha maji yanayopotea hewani kwa njia ya stomata. Na hapa mmea unapaswa kubaki na kiwango cha maji ambayo yatatumika na kazi muhimu mbali mbali kwa mmea wako. Njia nlizoeleza pale juu zitausaidia mmea wako kuhifadhi unyevu kwa matumizi ya mmea.
KUMBUKA: Kila mmea una mahitaji maalumu ya mwanga na maji.
NET MAALUMU KWA AJILI YA MABANDA KITALU

Lakini pia upande wa pili kujikinga na jua kali japo njia hii itakusaidia kujikinga na mvua yenye madhara  hapa unaweza kujenga Banda kitalu (Green House), au Net house jengo ambalo tumelieleza vyema sana katika nakala zilizopita faida na hasara zake. Hili jengo husaidia kwa kiasi kikubwa katika kupunguza mionzi ya jua na mtone ya mvua. Lakini pia kuna majengo mengine ambayo yataweza kutumika kupunguza miale mikali ya jua kama kichanja house, net house faida ya majengo haya hupunguza miale ya jua na mvua japo net house huingiza maji. Kwa ujumla maeneo ya pwani jua huwa kali sana hivyo basi mkulima napaswa kuzingatia haya ili aweze kufanya kilimo chenye tija.
KUHUSIANA NA MVUA
Kama mkulima mvua ina faida kubwa sana hasa ikanyesha kipindi ambacho ndo unaotesha au kipindi amacho ndo unahamisha mazao yako shambani kutoka kitaluni. Kikubwa jitahidi kujua aina ya zao lako na uhitaji wake wa maji. Kumbuka uhitaji wa maji kwa kila mmea hutofautiana. Ukiachilia mbali kuwa uhitaji tofauti tofauti wa maji kwa kila mmea. Maji yakiwa mengi huleta madhara yafuatayo:-
Magonjwa ya fangasi, mfano mmea kukata kiuno (Damping Off), ugonjwa wa ukungu ambao ni hatari sana, na magonjwa mengine ya kuozesha tunda (Fruit end root) japo ugonjwa huu wa kuoza tunda wakulima wengi hujua sababu moja tu ya kukosekana madini ya kalshamu lakini pia ikitokea huna ratiba maalumu ya umwagiliaji pia ugonjwa huu utakupata haswa mvua ikianza kunyesha huwa inanyesha kipindi tofauti tofauti sana na hivyo huleta madhara moja kwa moja.
SWALA LA KUFANYA

Ni muhimu sana unapoona muda mwingi kuna mawingu na mionzi ya jua ni hafifu, basi ni muhimu sana kutafuta dawa zenye kiambata cha KOPA (Copper) mfano Blue Copper, au Red Copper, au dawa kama Ivory, Ebony 72 WP, hizi dawa zoote zenye copper husaidia mmea kuwa wa moto, hivyo kupunguza fungus kujijenga.Fungus hupenda hali ya unyevu unyevu.. kwa mfano katika zao la kahawa inashauriwa sana katika kuzuia ugonjwa unaoitwa Coffee Berry Diseases-CDB, ugonjwa wa kunyauka matunda, ni vizuri mkulima akapiga dawa za kuzuia ukungu mwezi mmoja kabla ya mvua kuanza, ili kuupa mmea moto, lakini wakulima wengi hawafanyi hivyo. Huwa wanasubiri hadi wavamiwe ndio wapige, lakini ugonjwa kama huo CBD ukivamia mkahawa hakuna jinsi utafanikiwa kuupunguza ndo hapo ambapo unakuta sasa mkulima anapata hasara kubwa kwa kuwa mashambulizi yanakuwa ni makubwa sana ya mdudu huyo. Hii pia ipo kwa mazao mengine kwa hivyo mkulima ajue jinsi ya kuukinga mmea wake na ukungu.



Karibu kwa huduma zote za kilimo, usisite kuwasiliana nasi , drip irrigation,green house,net house, kuvuna maji ya mvua,kupima udongo , mbegu,madawa, mbolea

Wataalamu 
Eng  OCTAVIAN J LASWAY
IRRIGATION AND WATER
0763347985/0673000103
ABDUL MKONO (MWL ABUU)  
BSc AEA, SUA                      
 a2mkno@gmail.com 
 0767359818 /0652359818




YouTube

GREENAGRICULTURE APP

GREENAGRICULTURE APP
GREENAGRIC APP

Business

AGRICULTURE LAND

LIKE US ON FACEBOOK

visitors

Mostly Visited